Monday, September 12, 2011

ပရိုတိန္းအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား

ပရိုတိန္းအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား




အာဟာရလို႔ေၿပာတဲ့ေနရာမွာ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္ (ကစီဓါတ္) ၊ပရိုတိန္း ( အသားဓါတ္) နဲ႔ အဆီဓါတ္တို႔ ပါ၀င္ေၾကာင္း ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ သိရွိခဲ့ၾကၿပီးၿဖစ္ပါတယ္ ။ အခုတင္ဆက္ေပးသြားမွာကေတာ့ ပရိုတိန္းဓါတ္ အေၾကာင္း ပဲၿဖစ္ပါတယ္ ။ ပရိုတိန္းဆိုတာ peptide အစည္းေတြက တဆင့္ တြယ္ေႏွာင္ထားတဲ့ အမိုင္ႏို အက္ဆစ္ေတြ နဲ႔ၿပဳလုပ္ထားတဲ့ Polymer Chain ေတြၿဖစ္ၾကပါတယ္ ။ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္ေတြကို Essential amino acid နဲ႔ Non- essential amino acid ဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးခြဲႏိုင္ပါတယ္ ။ ပရိုတိန္းနဲ႔ ကာဗိုဟို္က္ဒရိတ္ေတြမွာ အာဟာရ တန္ဖိုး 4kcal/gram ပါ၀င္ၿပီး Lipid လို႔ေခၚတဲ့အဆီမွာေတာ့ 9kcal/gram ပါ၀င္ပါတယ္ ။ အစား အေသာက္ေတြကေနရရွိတဲ့ မရွိမၿဖစ္လိုအပ္တဲ့ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္ေတြကေတာ့ Leucine , Isolucine, Valine , Lysine , Threonine, Tryptophan, Methionine, Phenylalanine နဲ႔ Histidine တို႔ၿဖစ္ၾကပါတယ္ ။ Non essential amino acid ေတြကေတာ့ တၿခားအမိုင္ႏုိအက္ဆစ္ေတြမွတဆင့္ ခႏၶာကိုယ္ကေန ထုတ္လုပ္ပါတယ္ ။ Non-essential amino acid ေတြကေတာ့ Arginine, Alanine, Asparagine , Aspartic Acids, Cysteine, Glutamine, Glutamic acid, Glycine, Proline, Serine နဲ႔ Tyrasine တို႔ၿဖစ္ၾကပါတယ္ ။

အာဟာရ ရွုေထာင့္ကေနၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အစာေခ်ဖ်က္ခ်ိန္မွာ Protease လို႔ေခၚတဲ့ အင္ဇိုင္းရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ပရိုတိန္းေတြဟာ အစာအိမ္ထဲမွာ ေက်ပ်က္ပါတယ္ ။ ၿပီးေတာ့ ေသးငယ္တဲ့ Polypeptides ေတြအၿဖစ္ေၿပာင္းၿပီး ခႏၶာကိုယ္အတြက္ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္ေတြကကိုေထာက္ပံ့ေပးပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္လူတစ္ေယာက္ ရဲ႕အစား အေသာက္ မွတဆင့္ပရိုတိန္းဟာ Protein synthesis အတြက္ Essential amino acid ေရာ Non essential amino acid ေရာ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုကိုေထာက္ပံ့ေပးပါတယ္ ။ အသားအမ်ားစုနဲ႔ အခ်ိဳ႕ေသာဟင္းသီး ဟင္း၇ြက္ေတြ မွာပါတဲ့ ပရိုတိန္းဟာ Essentail amino acid ေတြ အခ်ိဳးတူညီစြာပါ၀င္တဲ့ Complete protein ေတြၿဖစ္တယ္လို႔ ယူဆရ ပါတယ္ ။ က်န္းမာေရးေၾကာင့္ၿဖစ္ေစ ဘာသာေရးေၾကာင့္ၿဖစ္ေစ အေၾကာင္းတစ္စံုတစ္ခုေၾကာင့္ၿဖစ္ေစ အသားေရွာင္တဲ့သူေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕အစားအေသာက္ေတြကတဆင့္ Essential amino acid ေတြရရွိေအာင္ ပရိုတိန္းဓါတ္ေတြရရွိေအာင္ ဘယ္လိုစားသံုးရမယ္ဆိုတာဟာလည္း အေရးၾကီးလြန္းလွပါတယ္ ။

ပရိုတိန္းေတြက ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာဘာလုပ္ေပးသလဲ



ပရိုတိန္းဟာ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ၾကီးထြားမႈ ဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔အတြက္ လိုအပ္တဲ့အာဟာရဓါတ္တစ္မ်ိဳးၿဖစ္ပါတယ္ ။ ေရမွလြဲၿပီး ပရိုတိန္း ဟာ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ေပါမ်ားစြာေတြ႔ရတဲ့ ေမာ္လီက်ဴးေတြၿဖစ္ပါတယ္ ။ ခႏၶာကိုယ္ရွိ ဆဲလ္အားလံုးမွာ ပရိုတိန္း ကိုေတြ႔ရွိႏုိင္ၿပီး ဆဲလ္အားလံုးရဲ႕အဓိက အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုလည္းၿဖစ္ပါတယ္ ။ (အထူးသၿဖင့္ ၾကြက္ သား မ်ား) ပရိုတိန္းလို႔ ဆိုလိုက္တာနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕အတြင္းကလီစာ အစိတ္အပိုင္းေတြ ၊ ဆံပင္ေတြ နဲ႔ အေရၿပားေတြ ကအစပါ၀င္ပါတယ္ ။ Membranes ေတြကေနၿပီး (အထူးသၿဖင့္ Glycoprotiens) ပရိုတိန္း ကိုသံုး စြဲၾကပါတယ္ ။ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္အၿဖစ္ၿပိဳကြဲပ်က္ဆီးသြားတဲ့အခါမွာေတာ့ သူတို႔ဟာ nucleic acid နဲ႔ ဗီတာ မင္ေတြရဲ႕ precursor အၿဖစ္ အသံုးၿပဳၿခင္းခံရပါတယ္ ။ အမိုင္ႏိုအက္ ဆစ္ေတြ ကေနတ ဆင့္ၿဖစ္ေပၚလာတဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြနဲ႔ အင္ဇိုင္းေတြဟာ ဇီ၀ၿဖစ္ပ်က္မႈ ( metabolism) ကိုပံုမွန္အ တိုင္း ၿဖစ္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္ ။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ေသြးဆဲလ္ေတြၿပဳလုပ္ဖို႔အတြက္ ပရိုတိိန္း ကိုလိုအပ္ ပါတယ္ ။

ပရိုတိန္းႏွင့္ေလ့က်င့္ခန္း

အားကစားေတြမွာ ေအာင္ၿမင္ဖို႔ိဆိုတာဟာလည္း ပရိုတိန္းကအ ဓိက Key nutrient အေနနဲ႔ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေပးၿပန္တယ္ ။ ပရိုတိန္းရဲ႕အစိတ္အပိုင္းေတြၿဖစ္တဲ့အ မိုင္ႏုိအက္ဆစ္ေတြကို တစ္ရွူးအသစ္ေတြၿဖစ္ေပၚဖို႔ ၊ ပ်က္ဆီးသြားတဲ့တစ္ရွူးေတြကိုၿပန္လည္ၿပဳၿပင္ဖို႔ အသံုးၿပဳၾကပါတယ္ ။ ပရိုတိန္းေတြဟာ ၾကြက္သားေလ့က်င့္ခန္းအတြက္ Fuel ( ေလာင္စာ) ကိုအနည္းငယ္သာ ေထာက္ပံ့ေပးေသာ္လည္း ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္နဲ႔ lipid ေတြနည္းေနတဲ့အေၿခအေနမ်ိဳးမွာ သူတို႔ကို အဓိက fuel အၿဖစ္သံုးၾကရပါတယ္ ။

ပရိုတိန္းေတြကို ဘယ္ကေနရရွိသလဲ

ပရိုတိန္းေတြကို အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ အစားအေသာက္ေတြကေနတဆင့္ရရွိႏုိင္ပါတယ္ ။ ပရိုတိန္းအ မ်ားဆံုးပါ ၀င္တဲ့အစား အစာေတြၿဖစ္တဲ့ ႏို႔ ၊ သား ၊ ငါး ၊ ဥမ်ားနဲ႔အသီးအရြက္မ်ား ၊ ပရိုတိန္း powders ေတြပါ၀င္တဲ့ ( ဆန္ ၊ ပဲပုပ္ ၊ ဂ်ံဳ) စသည္တို႔မွ တဆင့္လည္း ရရွိႏုိင္ပါတယ္ ။ ပရိုတိန္းနဲ႔ ပင္ရင္းဇစ္ၿမစ္ကို အဆင့္ ဆင့္ေၿပာင္း လဲထုတ္ လုပ္ရင္ ပရိုတိန္းေပါင္ဒါကိုရရွိပါတယ္ ။ Protein Powders ဟာ လႈပ္ရွားေနတဲ့ၾကြက္သားေတြအတြက္ လိုအပ္ တဲ့ ပရိုတိန္းေတြကို ၿဖည့္စြက္ေထာက္ပံ့ေပးပါတယ္ ။ ၾကြက္သားေတြရဲ႕ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ေဆာင္မႈ Performance ကေတာ့ ဘယ္လို ပရိုတိန္းအမ်ိဳးအစားလဲ ဆိုတဲ့အေပၚမူတည္ပါတယ္ ။ မတူညီတဲ့ Physical နဲ႔ Chemical ဂုဏ္ သတၱိေတြက Protein digestion ႏွုန္းကို သက္ေရာက္မႈ ရွိေစပါတယ္ ။

ပရိုတိန္းမ်ားအား ေခ်ဖ်က္ၿခင္း

ပရိုတိန္းအမ်ားစုဟာ ေခ်ဖ်က္ၿခင္း ( Digestion) မွတဆင့္ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္ေတြရတယ္လို႔ အထက္မွာ တင္ၿပခဲ့ ၿပီးၿဖစ္ ပါတယ္ ။ Digestion ဆိုတဲ့ၿဖစ္စဥ္ကို အစာအိမ္ထဲမွာ အစပ်ိဳးေစခဲ့တာကေတာ့ Hydrocloric acid ေတြရဲ႕ အ ကူအညီနဲ႔ Pepsinogen ေတြဟာ Pepsin အၿဖစ္ေၿပာင္းသြားၿခင္းမွ စတင္ပါတယ္ ။ ၿပီးတဲ့အခါ အူလမ္းေၾကာင္းမွာ Trypsin နဲ႔ Chymotrypsin စသၿဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေၿပာင္းလဲၿဖစ္ေပၚပါတယ္ ။ အူအေသး ထဲကေန စုပ္ယူၿခင္းမၿပဳခင္ ပရိုတိန္းအမ်ားစုဟာ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္တစ္ခု ဒါမွမဟုတ္ မ်ားစြာ ေသာ အမိုင္ႏိုအက္ ဆစ္ေတြရဲ႕ Peptides ေတြအၿဖစ္ေၿပာင္းၾကရပါတယ္ ။ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္ေလးခုထက္ပိုတဲ့ Peptides ေတြ ကိုေတာ့ စုပ္ ယူၿခင္းမၿပဳႏုိင္ပါဘူး ။ အမိုင္ႏိုအက္ဆစ္တစ္ခုၿခင္းစီရဲ႕ စုပ္ယူမႈႏွုန္းကေတာ့ Protein source အေပၚ မူတည္ပါတယ္ ။

အစားအစာမ်ားအား အလာ့ဂ်စ္ၿဖစ္ၿခင္း

အခ်ိဳ႕ေသာ အစားအစာေတြမွာ ပါ၀င္တဲ့ အခ်ိဳ႕ေသာ ပရိုတိန္းေတြဟာ အလာ့ဂ်စ္နဲ႔ ဓါတ္မတည့္ ၿခင္းၿဖစ္စဥ္ေတြ ကို ၿဖစ္ေစပါတယ္ ။ ဒါဟာ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုရင္ ပရိုတိန္းတစ္ခုစီရဲ႕ တည္ေဆာက္ပံုဟာ ကြဲၿပားၿခားနား တာေၾကာင့္ၿဖစ္ၿပီး တခ်ိဳ႕ ခႏၶာကိုယ္ခုခံအားကို ဆန္႔က်င္ေနခ်ိန္မွာ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ အႏၱရာယ္မၿဖစ္ေစပါဘူး ။ လူအမ်ားစုဟာ ႏို႔ထဲမွာ ပါတဲ့ ပရိုတိန္းတစ္မ်ိဳးၿဖစ္တဲ့ Casein ကိုအလာ့ဂ်စ္ၿဖစ္ၾကၿပီး ဂ်ံဳနဲ႔တၿခားအစား အစာေတြမွာပါ၀င္တဲ့ Gluten ကိုလည္း အလာ့ဂ်စ္ၿဖစ္ၾကပါတယ္ ။ ပင္လယ္စာေတြနဲ႔ ေၿမပဲ ၊ ပင္လယ္ငါးတ ခ်ိဳ႕ကို လူေတြ အလာ့ဂ်စ္ၿဖစ္ၾကတာကို သင္ၾကားဖူးမွာပါ ။

ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲတိုင္းၿပည္မ်ားႏွင့္ ပရိုတိန္းဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့မႈ

ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲတိုင္းၿပည္ေတြမွာပရိုတိန္းဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ၿခင္းဟာ ေသဆံုးမႈမ်ားစြာေသာ ေရာဂါတို႔ကိုၿဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္း
အရင္း တစ္ခုၿဖစ္ေနလို႔ပါ ။ ပရိုတိန္းဓါတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ၿခင္းဟာ Kwashiorkor ( ကြာရွာေကာ) လို႔ေခၚ တဲ့ ေရာ ဂါၿဖစ္ေစၿခင္းရဲ႕ အဓိက အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုလည္းၿဖစ္ပါတယ္ ။ လူဦးေရထူထပ္ၿခင္းနဲ႔ တၿခားအေၾကာင္း အရာမ်ား စြာဟာ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ၿခင္း (malnutrition) နဲ႔ Protein Deficiency တို႔ကိုမ်ားေစပါတယ္ ။ ပရိုတိန္း ဓါတ္ ခ်ိဳ႕တဲ့ရင္ ဥာဏ္ရည္ဥာဏ္ေသြးနိမ့္ၿပီး ဥာဏ္မမွီၿခင္း ( Mental Retardation) ကိုလည္းၿဖစ္ေစပါတယ္ ။ ပရိုတိန္းခ်ိဳ႕တဲ့တဲ့ တိုင္းၿပည္ေတြကို ေလ့လာၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အသီးအရြက္စားတာကမ်ားၿပီး အဲဒါေတြက သင့္တင့္ မွ်တဲ့ စြမ္းအင္နဲ႔ ပရိုတိန္းဓါတ္ရရွိေအာင္ စြမ္းေဆာင္ဖို႔ ခဲယဥ္းလွပါတယ္ ။ ကြာရွာေကာ ရဲ႕လကၡဏာေတြ ကေတာ့ ၀မ္းသြားၿခင္း ၊ လႈပ္ရွားမႈနည္းၿခင္း ၊ ခႏၶာကိုယ္မၾကီးထြားၿခင္း ၊ အေရၿပားမြဲေၿခာက္ၿပီး အသည္း အဆီဖံုးၿခင္း ၊ ၀မ္းဗုိက္သားနဲ႔ ေၿခလက္ေတြမွာ ေဖာေယာင္ၿခင္းစသည္တို႔ ၿဖစ္ၾကပါတယ္ ။

ဒါေၾကာင့္ ပရိုတိန္းဓါတ္ေတြမခ်ိဳ႕တဲ့ေအာင္ အသားနဲ႔ သစ္သီးသစ္ရြက္ေတြကို သင့္တင့္မွ်တစြာ စားသံုးၾကပါလို႔ အၾကံေပး ရင္း နိဂံုးခ်ဳပ္လိုက္ပါတယ္ ။

Ref : Wikipedia ( Protein Nutrition)

သက္တန္႔ခ်ိဳ

(Living Life Journal , Vol 2 - No.1 )

စာဖတ္ပရိတ္သတ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို အစဥ္ေလးစားေသာအားၿဖင့္.......................

3 comments:

  1. ဘယ္အစား အသား ဟင္းသီးဟင္းရြက္ ေတြမွာ ပရုိတိန္း ဘယ္ေလာက္ပါလဲ

    ျပဳတ္ ဖုတ္ ကင္ ေျကာ္ ခ်က္နည္းေတြမွာ ပရုိတိန္း ဘယ္ေလာက္ ပ်က္စီးနုိင္သလဲ ခ်က္ျပီးဟငး္မွာ ပရုိတုန္း ဘယ္ေလာက္က်န္မလဲ ဆိုတာ ခန္ ့မွန္းျပီး ေရးေပးပါလား

    အဲဒါကို ဖတ္ျပီး ဘယ္လို စားေသာက္ရင္ ဘယ္ေလာက္ ပရုိတိန္းရမယ္ ဆုိတာ တြက္ခ်က္နုိင္တာ ေပ့ါ။ ပရိုတိန္းအစားမ်ားရင္ေရာ ဘာျဖစ္နုိင္မလဲ ေရးေပးပါလား

    ေက်းဇူးတင္ပါတယ္

    ReplyDelete
  2. ပရိုတင္းအေၾကာင္းကို ဖတ္သြားပါတယ္။ :))

    ReplyDelete
  3. အန္တီေလးေမခင္August 22, 2012 at 11:56 AM

    ပရိုတိန္းအေၿကာင္းေလးအားေပးသြားပါတယ္။
    အေပၚမွေဆာင္း။ေၿပာသလိုေလးေရးေပးပါအံုးကြယ္
    ခင္တဲ.အန္တီေလးေမခင္

    ReplyDelete

ဒါေလးေတြေရာဖတ္ၿပီးၿပီလား

Related Posts with Thumbnails