Friday, December 30, 2011

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ (သို႔မဟုတ္) Silent Killer

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ (သို႔မဟုတ္) Silent Killer



ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးထုၾကီးတရပ္လံုးကို ဖြဲမီးလို တေငြ႔ေငြ႔လိႈက္စားၿပီး အသက္ဇီ ၀ိန္ေၿခြခ်ေန တဲ့ ေၾကာက္စရာအေကာင္းဆံုးေရာဂါတစ္ခုကို ၿပပါဆိုရင္ေတာ့ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကို လက္ညိဳးထိုးၿပ ရပါလိမ့္ မယ္ ။ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကို အဂၤလိပ္လိုဆိုရင္ေတာ့ Cervical cancer လို႔ေခၚပါတယ္ ။ သား အိမ္ေခါင္း ကင္ဆာဟာ သားအိမ္ရဲ႕ အ၀ Cervix uteri မွာ အေၿခခံတဲ့ ဆဲလ္ေတြကေန ကင္ဆာ ၿဖစ္ပြားေစေသာ ဆဲလ္မ်ား ၿဖစ္ပြားမႈ Malignant neoplasm ကို ေခၚဆိုၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္ ။ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာရဲ႕ အၿဖစ္မ်ားတဲ့ လကၡဏာတစ္ခုကေတာ့ မူမမွန္ေသြးဆင္းၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္လည္း ကင္ဆာ ဟာ အရမ္းကို ဆိုးရြားတဲ့အဆင့္ေရာက္တဲ့အထိတိုင္ေအာင္ ဘာမွသိသာထင္ရွားတဲ့ လကၡဏာ မၿပပဲနဲ႔လည္း ဆက္လက္ၿဖစ္ပြားေနတာေတြရွိပါတယ္ ။ ေစာေစာအဆင့္ပိုင္းေတြမွာေတာ့ ခြဲစိတ္ကုသလို႔ရႏိုင္ၿပီး ပိုဆိုးရြား တဲ့ ေနာက္ပိုင္းအဆင့္ေတြၿဖစ္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ကင္ဆာေဆးသြင္းၿခင္းနဲ႔ ဓါတ္ေရာင္ၿခည္ေပး၍ ကုသၿခင္းေတြ ၿပဳလုပ္ရမွာၿဖစ္ပါတယ္ ။



ကင္ဆာရွိမရွိစစ္ေဆးၿခင္းၿဖစ္တဲ့ Pap smear ယူၿပီးစစ္ၿခင္းဟာလည္း သားအိမ္ေခါင္းမွာ ရွိတဲ့ဆဲလ္ေတြ နဲ႔တစ္ရွူးေတြ မွာ ကင္ဆာအဆင့္မေရာက္ခင္ precancerous အေၿခအေနနဲ႔ေၿပာင္းလဲမႈေတြကို ၾကိဳတင္ၿပီး သိရွိႏုိင္ ပါတယ္ ။ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးေနတဲ့တိုင္းၿပည္ေတြမွာဆိုရင္ Cervical screening ကို က်ယ္ၿပန္႔စြာ အသံုးၿပဳေနၾကၿပီး ဒီလိုစစ္ေဆးၿခင္းအားၿဖင့္ အလြန္အမင္းဆိုးရြားေသာအဆင့္ Invasive cervical cancer ၿဖစ္ပြားမႈႏွုန္းကို ၅၀ % အထက္ ေလ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္ၿပီၿဖစ္ပါတယ္ ။ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာရဲ႕ ရာခိုင္ႏွုန္း ကိုးဆယ္ေက်ာ္ေလာက္ေအာင္ Human Papillomavirus (HPV) ေၾကာင့္ၿဖစ္ပြားရၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္ ။ US , Canada နဲ႔ EU မွာဆိုရင္ ဒီ HPV vaccines ဟာ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကို ၇၀% ေလာက္အ ထိၿဖစ္ ပြားေစႏုိင္တဲ့ ဗိုင္းရပ္အမ်ိဳးအစား မ်ိဳးကြဲ ၂ မ်ိဳး ( two strains) ကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္ လည္း Vaccines ဆိုတာဟာ အၿဖစ္မ်ားတဲ့ အမ်ိဳးအစား HPV နဲ႔ကင္ဆာကို သာကာ ကြယ္ေပးႏိုင္ တာၿဖစ္တဲ့အတြက္ အမ်ိဳးသမီး အားလံုးဟာ ကာကြယ္ေဆးထိုးၿပီးတာေတာင္မွပဲ ဒီလို Pap Smear Screening ကို ပံုမွန္ၿပဳ လုပ္သင့္ပါတယ္ ။ သားအိမ္ေခါင္း ဆိုတာဟာ သားအိမ္ရဲ႕ အက်ဥ္းဆံုးအစိတ္အပိုင္းၿဖစ္ၿပီး မိန္းမ ကိုယ္အ၀ Vagina နဲပဆက္သြယ္ထားတဲ့ ေနရာလည္းၿဖစ္ပါတယ္ ။

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာရဲ႕ လကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ ။

အေစာပိုင္းအဆင့္ေတြမွာေတာ့ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာဟာ ဘာလကၡဏာမွ မၿပပဲနဲ႔ရွိေနႏိုင္ပါတယ္ ။ ဒါ့အၿပင္ မူမမွန္ေသြး ဆင္းမႈ ၊ အမ်ိဳးသားနဲ႔အတူေနသည့္အခါ ေသြးဆင္းၿခင္း တခါတရံ ေသြးခဲဆင္းၿခင္း ( ရွားေတာ့ ရွားပါတယ္ ဒါေပမယ့္ ကင္ဆာအဆင့္ ၿဖစ္တယ္ဆိုတာ ၿပသေနၿခင္း ) စသည္တို႔ၿဖစ္တတ္ပါတယ္ ။ ဒါ့အၿပင္မွာ အမ်ိဳးသားႏွင့္အတူေနသည့္အခါ နာက်င္ၿခင္း ႏွင့္ ေသြးဆင္းၿခင္းေတြဟာလည္း သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာရဲ႕ လကၡဏာေတြ ၿဖစ္ႏုိင္ပါတယ္ ။ ပိုမိုးဆိုးရြားတဲ့အဆင့္ေရာက္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ၀မ္းဗိုက္ ၊ အဆုတ္နဲ႔ေန ရာေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕ၿခင္း Metastases ေတြကို ေတြ႔ရမွာၿဖစ္ပါတယ္ ။ ပိုမိုးဆိုးရြားတဲ့ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာ ရဲ႕လကၡဏာေတြကေတာ့ အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္း ၊ ပိန္ခ်ံဳးၿခင္း ၊ ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ၿခင္း ၊ တင္ပ ဆံုရိုးအ တြင္းကိုက္ခဲၿခင္း ၊ ခါးနာၿခင္း ၊ ေၿခေထာက္မ်ားနာၿခင္း ၊ ေၿခေထာက္မ်ားေရာင္လာၿခင္း ၊ ေသြးအလြန္ အမင္းဆင္းၿခင္း ၊ အရိုးက်ိဳးၿခင္းမ်ား ၊ တခါတရံ မိန္းမကိုယ္မွ ဆီး သို႔မဟုတ္ မစင္မ်ား ထြက္က်ၿခင္း စတဲ့လကၡဏာေတြ ၾကံဳေတြ႔ရႏုိင္ပါတယ္ ။

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ဘာေၾကာင့္ၿဖစ္ပြားရတာလဲ ။

Human Papilloma Virus ဟာ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာၿဖစ္ေစတဲ့ အဓိက အေၾကာင္းအခ်က္ၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒါ့အၿပင္ လိင္ ဆက္ဆံဖက္မ်ားၿခင္း ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ၿခင္း ၊ HIV ပိုးစတာေတြဟာလည္း သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာ ၿဖစ္ေစ ရၿခင္းရဲ႕ risk factor ေတြၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဒါ့အၿပင္ အၿခားအေၾကာင္းအရာေတြကေတာ့ Chlamydia ပိုး၀င္ၿခင္း ၊ စိတ္ဖိစီးမႈႏွင့္ဆက္ႏြယ္ေနေသာအေၿခအေနမ်ား ၊ အစားအေသာက္ ၊ ေဟာ္မုန္းပါေသာ သား ဆက္ၿခားေဆးမ်ား ၊ ကိုယ္၀န္ေပါင္းမ်ားစြာ ယူၿခင္း ၊ မ်ိဳးရိုးထဲတြင္ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာရွိၿခင္း စတဲ့အ ခ်က္ေတြဟာလည္း သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာၿဖစ္ေစၿခင္းရဲ႕ Cofactors အေနနဲ႔ပါ၀င္ေနၿပန္ပါတယ္ ။ အသက္ ငယ္ ရြယ္စဥ္တြင္ လိင္ဆက္ဆံၿခင္း နဲ႔ အသက္ငယ္ရြယ္စဥ္တြင္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ၿခင္း ၊ အသက္ငယ္ ရြယ္စဥ္တြင္ သားဆက္ၿခားေဆးမ်ားေသာက္သံုးၿခင္းဟာလည္း risk factors ေတြ ထဲမွာပါ၀င္ေန တာကိုေတြ႔ ရပါတယ္ ။

သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကို ဘယ္လိုကာကြယ္ႏုိင္သလဲ ။

၁ ။ Screening ၿပဳလုပ္ၿခင္း

Pap smear ၿပဳလုပ္ကာ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကိုစစ္ေဆးၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္ ။ ၃ ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ ငါးႏွစ္တစ္ၾကိမ္ စစ္ေဆးေပးၿခင္းအားၿဖင့္ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာၿဖစ္ပြားမႈႏွုန္းကို ၈၀% အထိေလ်ာ့ခ်ေပးတာေတြ႔ရပါတယ္ အကယ္၍ မူမမွန္ေသာ အေၿဖေတြေတြ႔ခဲ့ရင္လည္း Precancerous change ကိုၾကိဳတင္သိရွိႏိုင္ၿပီးေတာ့ လိုအပ္ တဲ့ ကာကြယ္ကုသမႈေတြေပးႏုိင္မွာၿဖစ္ပါတယ္ ။ အကယ္၍ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကို ေစာစီးစြာ သိရွိပါက လည္း အနည္းငယ္ မ်ိဳးပြားႏုိင္မႈ စြမ္းရည္ကို ထိခိုက္ႏုိင္ယံုကလြဲလို႔ မခြဲမစိတ္ရပဲ ကုသမႈေတြေပးႏုိင္ပါတယ္ )

၂ ။ Vaccine ထိုးၿခင္း

HPV vaccine ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္ ။ Gardasil နဲ႔ Cervarix ၿဇစ္ၿပီး ဒီဗက္ဆင္းေတြက သားအိမ္ေခါင္းနဲ႔ စအို၀တ ဂိႈက္မွာ ကင္ဆာၿဖစ္ပြားႏိုင္မႈကို ၉၃% အထိ ေလ်ာ့ခ်ေပးႏုိင္တာကိုေတြ႔ရပါတယ္ ။ HPV Vaccine ကို အသက္ ၉ ႏွစ္မွ ၂၆ ႏွစ္အတြင္းအမ်ိဳးသမီးေတြကို ပိုးမ၀င္မွာ ၾကိဳတင္ထိုးထားႏုိင္ၿပီး ဒါကလည္း ေရာဂါပိုးမရွိမွသာလွ်င္ ထိေရာက္မႈရွိတာၿဖစ္ပါတယ္ ။ Vaccine ေတြဟာ ေလးႏွစ္မွ ေၿခာက္ႏွစ္အထိ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈရွိၿပီး ဒီထက္ပို စြမ္းသလား booster ထပ္ထိုးဖို႔လိုအပ္သလားဆိုတာကိုေတာ့ မသိရွိရေသးပါဘူး ။ ေစ်းႏွုန္းၾကီးမားမႈက ၿပႆနာ တစ္ခုၿဖစ္ေနၿပီး ႏုိင္ငံေပါင္းမ်ားစြာကေတာ့ HPV Vacinnation Fund ေတြ တည္ေထာင္ဖို႔ ၾကိဳးစားေနၾကပါၿပီ ။

၃ ။ ကြန္ဒံုးအသံုးၿပဳၿခင္း

ကြန္ဒံုးအသံုးၿပဳၿခင္းဟာ အခ်ိဳ႕ေသာ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာေတြကို ကာကြယ္ေပးႏုိင္ပါတယ္ ။ ကြန္ဒံုးဟာ HPV ကိုကာကြယ္ေပးႏုိင္တာမေပးႏုိင္တာအသာထား အနည္းဆံုးေတာ့ genita wart (လိင္အဂါၤတြင္ၿဖစ္ေသာ ၾကြက္ႏို႔ ) နဲ႔တ ၿခား ေရာဂါပိုးေတြကိုေတာ့ကာကြယ္ေပးႏုိင္ပါတယ္ ။ ( ဥပမာ STD , Chlamydia ) သုတ္ရည္ Semen ဟာ Precancerous changes (CIN 3) ကို ေၿပာင္းလဲေစႏိုင္တဲ့ risk ရွိတဲ့အတြက္ ကြန္ဒံုးအ သံုးၿပဳၿခင္းအားၿဖင့္ ကာကြယ္ေပးရာေရာက္ပါတယ္ ။

၄ ။ အာဟာရ

ဗီတာမင္ေအ ၊ ဗီတာမင္ ဘီတြဲ ၊ ဗီတာမင္စီ ၊ ဗီတာမင္အီးနဲ႔ ဘီတာကာရိုတင္းေတြဟာ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာၿဖစ္ပြားမႈကိုေလ်ာ့က်ေစတဲ့ အာဟာရဓါတ္ေတြၿဖစ္ပါတယ္ ။

ၿဖစ္ၿပီးမွ ကုသတာထက္စာရင္ မၿဖစ္ခင္ၾကိဳတင္ကာကြယ္ၿခင္းဟာ လြန္စြာထိေရာက္လွပါတယ္ ။ တတ္ႏိုင္သမွ် သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာၿဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကိုေလ်ာ့ခ်ၿပီး အမ်ိဳးသမီးအားလံုး Pap smear ၿပဳလုပ္ဖို႔ တုိက္တြန္းလိုပါတယ္ ။ ကာကြယ္ေဆးထိုးထားၾကဖို႔လည္း တိုက္တြန္းလိုပါတယ္ ။ အားလံုးပဲ က်န္းမာ သုခ ၿပည့္၀ၾကပါေစ ။

Ref : http://en.wikipedia.org/wiki/Cervical_cancer

သက္တန္႔ခ်ိဳ

စာဖတ္ပရိတ္သတ္သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို အစဥ္ေလးစားေသာအားၿဖင့္.......................

3 comments:

  1. Doc လည္း Smear ယူၿပီး မွန္မွန္စစ္ေနာ္။ ေတာ္ၾကာ ဟီးဟီး

    ေနာက္ထွာ

    Happy New Year ပါ Doc

    ReplyDelete
  2. စာထဲမွာေရးထားတဲ့
    မူမမွန္ေသြးဆင္းရင္ ေရာဂါလက္ခဏာတစ္ခုလို႔ဖတ္ရပါတယ္
    အခုသမီးက တစ္လကို ႏွစ္ခါေလာက္ ေသြးဆင္းေနပါတယ္ အရင္ကေတာ့မျဖစ္ပါဘူး
    ဒါကို မူမမွန္ေသြးဆင္းျခင္းလို႔သတ္မွတ္ပါသလား
    အခုဆိုရာသီက 12ရက္ေလာက္ပဲျခားပီးလာပါတယ္ လူက
    ခဏခဏ မူးေဝျပီး ေအာ့အန္ခ်င္ေနပါတယ္
    သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာရဲ႕လက္ခဏေတြပါလားရွင့္ စိုးရိမ္ရပါသလား အသက္ကေတာ့21ႏွစ္ရွိပါျပီ

    ReplyDelete
  3. သားအိမ္အဝနားမွာအနာသေဘာမ်ိဳးျဖစ္ျပီးယားယံတယ္ဆိုရင္ေရာစိုးရိမ္ရပါလားရွင့္

    ReplyDelete

ဒါေလးေတြေရာဖတ္ၿပီးၿပီလား

Related Posts with Thumbnails